Je bent ziekgemeld en na een gesprek met de bedrijfsarts staat er in de terugkoppeling: mediation wordt geadviseerd. Of je bent werkgever en krijgt dat advies onder ogen.
Zo’n mediationadvies van de bedrijfsarts roept vaak direct vragen op. Waarom mediation? Moet ik daaraan meedoen? Wat gebeurt er vervolgens? Wat wordt tijdens de mediation besproken? En krijgt de bedrijfsarts te horen wat er aan tafel gebeurt?
Een advies voor mediation betekent niet dat de bedrijfsarts bepaalt wie gelijk heeft in het arbeidsconflict. Het betekent ook niet dat wordt aangestuurd op vertrek. De bedrijfsarts kijkt vanuit zijn eigen rol naar ziekte, belastbaarheid en werkhervatting. Als een arbeidsconflict of verstoorde werkrelatie invloed heeft op herstel of werkhervatting, hoort de bedrijfsarts daaraan in zijn advisering aandacht te besteden. Mediation kan daarbij een passende interventie zijn.
In dit artikel lees je waarom een bedrijfsarts mediation kan adviseren, wat vrijwilligheid in deze situatie betekent en wat werkgever en werknemer van een mediationtraject kunnen verwachten.
Waarom adviseert een bedrijfsarts mediation?
Ziekte en een arbeidsconflict kunnen behoorlijk door elkaar gaan lopen.
Soms bestonden de spanningen al voordat iemand zich ziekmeldde. In andere situaties ontstaat het conflict juist tijdens het verzuim, bijvoorbeeld door verschil van inzicht over contact, verwachtingen, re-integratie of de manier waarop werkgever en werknemer met elkaar communiceren.
De bedrijfsarts kijkt niet alleen naar de medische belastbaarheid, maar ook naar factoren die herstel en werkhervatting beïnvloeden. Als een arbeidsconflict daarin een rol speelt, hoort hij dat mee te nemen in zijn advies en kan hij een interventie voorstellen om het conflict aan te pakken.
In de Werkwijzer Poortwachter wordt expliciet genoemd dat de bedrijfsarts bij de Probleemanalyse kan adviseren over een interventie om een arbeidsconflict aan te pakken. Mediation kan daar onderdeel van zijn.
Mediation kan bijvoorbeeld in beeld komen wanneer:
- gesprekken tussen werkgever en werknemer steeds opnieuw vastlopen;
- eerdere pogingen om er samen uit te komen onvoldoende hebben gebracht;
- irritatie of wantrouwen de communicatie steeds meer beïnvloedt;
- het conflict verder dreigt te escaleren;
- de werkrelatie de re-integratie of terugkeer naar het werk belemmert.
Bij minder geëscaleerde spanningen kan ook gespreksbegeleiding een passende interventie zijn. Mediation komt eerder in beeld wanneer gesprekken al langer vastlopen, eerdere gesprekspogingen onvoldoende hebben gebracht of verdere escalatie dreigt.
Bedrijfsarts en mediator hebben ieder een andere rol
Dat onderscheid is belangrijk.
De bedrijfsarts beoordeelt de medische belastbaarheid van de werknemer en adviseert over herstel en werkhervatting. Hij kan daarbij ook signaleren dat aandacht voor een arbeidsconflict nodig is.
De mediator beoordeelt niet of iemand ziek is en bepaalt ook niet hoeveel iemand medisch gezien aankan. De mediator begeleidt de gesprekken tussen werkgever en werknemer en bewaakt het mediationproces.
Kort gezegd: de bedrijfsarts kan adviseren dát aandacht voor het conflict nodig is. Werkgever en werknemer bepalen vervolgens zelf wat zij tijdens de mediation willen bespreken en welke mogelijkheden zij willen onderzoeken.
De mediator bepaalt dus niet of iemand moet terugkeren, ander werk moet gaan doen of de organisatie moet verlaten.
Is mediation vrijwillig als de bedrijfsarts het adviseert?
Dit is vaak een van de eerste vragen. Formeel is deelname aan mediation vrijwillig. In de praktijk kan dat anders voelen wanneer de bedrijfsarts mediation adviseert binnen een lopend re-integratieproces. Werkgever en werknemer hebben daarin ieder verantwoordelijkheden en het zonder goede reden naast zich neerleggen van een interventieadvies kan voor die partij gevolgen hebben. Daardoor voelt mediation in deze situatie soms minder vrijblijvend dan wanneer partijen uit zichzelf een mediator benaderen.
Dat betekent niet dat mediation daarmee verplicht wordt. Wel is het belangrijk dat beide partijen daadwerkelijk bereid zijn om het gesprek aan te gaan en een oplossing te willen onderzoeken. Je hoeft het niet met de ander eens te zijn en je hoeft ook niet vooraf te weten waar de mediation op uit moet komen.
Er moet wel voldoende ruimte zijn om naar elkaar te luisteren, onderwerpen te bespreken en te onderzoeken of er beweging mogelijk is. Ontbreekt die bereidheid volledig, dan is er weinig basis voor een zinvol mediationtraject.
Wat gebeurt er nadat mediation is geadviseerd?
Een advies van de bedrijfsarts betekent niet dat werkgever en werknemer meteen gezamenlijk aan tafel worden gezet. Wanneer ik als mediator word benaderd, spreek ik beide partijen eerst afzonderlijk. Tijdens zo’n voorgesprek leg ik uit hoe mediation werkt, wat mijn rol is en welke afspraken bij een mediation horen. Ook hoor ik in grote lijnen hoe ieder naar de situatie kijkt. Daarbij is ruimte voor vragen en eventuele zorgen over deelname.
Onderwerpen die in zo’n voorgesprek aan bod kunnen komen zijn bijvoorbeeld:
- vertrouwelijkheid en geheimhouding;
- de werkwijze tijdens de mediation;
- wie eventueel bij het traject betrokken wordt;
- vragen over deelname;
- en of er voldoende basis is om gezamenlijk te starten.
Pas daarna volgen, wanneer het traject wordt voortgezet, de gezamenlijke gesprekken.
Lees ook: Mediation voorbereiden: praktische tips voor een goed gesprek
Vertrouwelijkheid, de bedrijfsarts en de mediation
Mediation is vertrouwelijk en dat betekent dat geen mededelingen aan derden gedaan mogen worden over het verloop en de inhoud van de mediation. Dat geldt voor wat tijdens de gesprekken wordt gezegd, welke standpunten worden ingenomen, welke voorstellen worden gedaan en welke belangen of andere informatie worden gedeeld.
De bedrijfsarts is in beginsel geen deelnemer aan de mediation en valt daarmee niet onder de geheimhouding die tussen de deelnemers aan de mediation geldt. Ook met de bedrijfsarts mogen daarom geen mededelingen worden gedaan over het verloop of de inhoud van de mediation. Als partijen het nodig of wenselijk vinden om bepaalde informatie met de bedrijfsarts te delen, moeten daar vooraf duidelijke afspraken over worden gemaakt. De bedrijfsarts moet dan ook aan de geheimhouding worden gebonden.
Zonder zo’n afspraak geldt eenvoudigweg: over het verloop en de inhoud van de mediation wordt met de bedrijfsarts niets gedeeld.
Waar kan het tijdens mediation over gaan?
De bedrijfsarts adviseert vanuit zijn eigen professionele rol en beoordeelt niet de inhoud van het arbeidsconflict. Het is niet aan de bedrijfsarts om vast te stellen wie gelijk heeft, wat er precies is gebeurd of welke oplossing partijen zouden moeten kiezen.
Tijdens de mediation bepalen werkgever en werknemer zelf welke onderwerpen zij willen bespreken. Dat kan bijvoorbeeld gaan over:
- wat er in de werkrelatie is gebeurd;
- hoe ieder de situatie heeft ervaren;
- waar de communicatie is vastgelopen;
- welke verwachtingen en zorgen er spelen;
- wat nodig is om weer verder te kunnen;
- re-integratie of terugkeer naar het werk, voor zover partijen dat zelf willen bespreken.
Ook kan aan de orde komen of en hoe de arbeidsrelatie kan worden voortgezet, of dat partijen een andere richting willen onderzoeken.
De mediator begeleidt het gesprek en bewaakt het proces. Hij bepaalt niet welke onderwerpen partijen moeten bespreken en geeft geen oordeel over de inhoud of de uitkomst. Die blijven bij werkgever en werknemer.
Mediation betekent niet automatisch vertrek
Zeker bij ziekte kan de gedachte ontstaan dat mediation eigenlijk een voorportaal is voor vertrek. Dat is niet zo. Bij mediation staan alle opties open.
Werkgever en werknemer kunnen onderzoeken of herstel van de samenwerking mogelijk is, of andere afspraken nodig zijn, of een andere invulling van de arbeidsrelatie passend is. Ook kan uiteindelijk worden besproken of beëindiging van de arbeidsrelatie een optie is.
De bedrijfsarts bepaalt die richting niet. De mediator evenmin. Partijen bepalen zelf welke mogelijkheden zij willen onderzoeken en welke afspraken zij eventueel willen maken.
Bekijk ook eens: Exit mediation bij ziekte
Hoe kies je een mediator?
Als mediation wordt geadviseerd, helpt het wanneer werkgever en werknemer beiden betrokken zijn bij de keuze van de mediator. Dat draagt bij aan vertrouwen in de onafhankelijkheid en neutraliteit van het traject en in de mediator.
Partijen kunnen bijvoorbeeld ieder zelf een mediator aandragen en gezamenlijk bepalen wie zij benaderen. Ook kan de werkgever een aantal mediators voorstellen waaruit de werknemer kiest. Belangrijk is vooral dat de mediator niet wordt ervaren als iemand die eenzijdig door één partij is “ingeschakeld”. Zeker bij een arbeidsconflict kan dat het vertrouwen in het proces al vóór de start beïnvloeden.
De keuze hoeft niet ingewikkeld te worden gemaakt. Waar het om gaat, is dat beide partijen voldoende vertrouwen hebben in de mediator en in diens onafhankelijke rol.
Duidelijkheid over rollen helpt
Wanneer de bedrijfsarts mediation adviseert, betekent dat vooral dat naast de medische kant ook aandacht nodig kan zijn voor het arbeidsconflict of de werkrelatie. De bedrijfsarts beoordeelt de medische belastbaarheid. De mediator begeleidt het gesprek. En werkgever en werknemer bepalen zelf wat zij willen bespreken en welke richting zij willen onderzoeken.
Heb je een mediationadvies van de bedrijfsarts ontvangen en wil je weten hoe een arbeidsmediation in de praktijk verloopt? Lees dan verder op mijn pagina Arbeidsmediation of neem rechtstreeks contact met mij op.
