Procesbegeleiding in de zorg
Soms is een samenwerkingsvraagstuk te complex voor één gesprek of één interventie. Er zijn meerdere mensen of groepen betrokken, spanningen spelen op verschillende niveaus of het is nog niet duidelijk welke aanpak passend is.
Met onafhankelijke procesbegeleiding breng ik structuur en samenhang in het traject. Van een eerste inventarisatie tot bijvoorbeeld begeleide gesprekken, teammediation of mediation tussen enkele betrokkenen.
Onafhankelijke procesbegeleiding
Ervaring in de zorg
Eén samenhangend traject
Wanneer een samenwerkingsvraagstuk
meer vraagt dan één gesprek
Meerdere mensen of groepen zijn betrokken
De spanning speelt bijvoorbeeld binnen een team, tussen vakgroepen of tussen professionals, management en bestuur.
Het is nog niet duidelijk waar het vastloopt
Betrokkenen hebben verschillende beelden van het probleem en ook over de benodigde aanpak bestaat nog geen overeenstemming.
Spanningen spelen op meerdere niveaus
Persoonlijke verhoudingen, teamsamenwerking en organisatorische of bestuurlijke vragen lopen door elkaar.
Twee groepen moeten verder met elkaar
Bijvoorbeeld twee vakgroepen die moeten samenwerken, terwijl weerstand, wantrouwen of eerdere gebeurtenissen die samenwerking bemoeilijken.
Eerdere interventies hebben onvoldoende gebracht
Er zijn al gesprekken of andere stappen gezet, maar de spanning keert terug of verplaatst zich.
Er lijken verschillende interventies nodig
Niet iedereen heeft hetzelfde nodig. Voor de ene verhouding kan een begeleid gesprek passend zijn, terwijl elders mediation of coaching nodig kan blijken.
Complexe samenwerking vraagt soms om meer dan één interventie
In complexe zorgsamenwerkingen is vaak niet één persoon, gebeurtenis of relatie aan te wijzen waar het probleem zit. Verschillende verhoudingen, formele rollen, professionele belangen en eerdere gebeurtenissen beïnvloeden elkaar.
Een losse interventie kan dan te beperkt zijn. Een gesprek tussen twee betrokkenen kan bijvoorbeeld helpen, terwijl binnen het team dezelfde spanning blijft bestaan. Of bij een conflict tussen twee vakgroepen blijkt eerst behoefte aan een inventarisatie, voordat gezamenlijk kan worden bepaald welke vervolgstappen zinvol zijn.
Procesbegeleiding richt zich daarom op het geheel én op de afzonderlijke stappen die daarbinnen nodig kunnen zijn.
De vraag is niet alleen welk gesprek nodig is, maar ook wie betrokken moeten worden, in welke volgorde en binnen welk kader.
Wat tussen twee personen speelt, kan doorwerken in een team, vakgroep of bestuurlijke samenwerking.
Een gezamenlijk gesprek is niet altijd voor iedere verhouding of betrokkene de passende eerste stap.
Tijdens het traject kan duidelijk worden dat andere of aanvullende interventies nodig zijn.
De verschillende stappen moeten onderdeel blijven van één zorgvuldig en overzichtelijk proces.
Wanneer is procesbegeleiding in de zorg passend?
Procesbegeleiding kan passend zijn wanneer een samenwerkingsvraagstuk meerdere mensen, groepen of niveaus raakt en vooraf niet precies vaststaat welke aanpak nodig is.
Soms begint een traject met een inventarisatie of Samenwerkingsanalyse. In andere situaties is al duidelijk waar de spanning zit, maar moet worden onderzocht welke stappen nodig zijn om verder te komen.
Gaandeweg kan bijvoorbeeld behoefte ontstaan aan individuele gesprekken, herstelgesprekken, coaching, gespreksbegeleiding, teammediation, mediation tussen enkele betrokkenen of gezamenlijke sessies met een team of vakgroep.
De kracht van procesbegeleiding zit juist in die flexibiliteit: niet één interventie staat centraal, maar wat het samenwerkingsvraagstuk op verschillende momenten vraagt.
Een aanpak die meebeweegt met wat nodig is
Een proces hoeft niet vooraf volledig vast te liggen. Soms is eerst meer inzicht nodig, soms kan direct met gesprekken worden begonnen. Ook kan gedurende het traject blijken dat een andere interventie nodig is dan aanvankelijk gedacht.
Inzicht krijgen
Bijvoorbeeld door een inventarisatie, individuele gesprekken of een Samenwerkingsanalyse om beter te begrijpen waar de samenwerking vastloopt en welke perspectieven er zijn.
Relaties en gesprekken begeleiden
Bijvoorbeeld herstelgesprekken, individuele gesprekken, gespreksbegeleiding of waar passend coaching door een betrokken professional.
Conflicten begeleiden
Wanneer bepaalde verhoudingen verder zijn vastgelopen, kan bijvoorbeeld mediation tussen enkele betrokkenen of teammediation passend zijn.
Samenwerking verder vormgeven
Bijvoorbeeld begeleiding van een team, vakgroep of twee groepen die samen verder moeten en opnieuw vorm willen geven aan rollen, verwachtingen en samenwerking.
Hoe verloopt procesbegeleiding in de zorg?
Opdracht en afbakening
We bespreken de aanleiding, het samenwerkingsvraagstuk, wie betrokken zijn en welke kaders voor het proces van belang zijn.
In beeld brengen wat er speelt
Afhankelijk van de situatie start het traject met gesprekken, een inventarisatie of een bredere Samenwerkingsanalyse. Zo ontstaat zicht op de verschillende perspectieven en op wat aandacht vraagt.
Passende vervolgstappen
Op basis van wat zichtbaar wordt, kan het traject verschillende vormen krijgen. Denk aan herstelgesprekken, gespreksbegeleiding, gezamenlijke sessies, mediation of teammediation.
Samenhang en afronding
Ik bewaak de samenhang tussen de verschillende stappen. Aan het einde wordt besproken wat het proces heeft opgeleverd en welke vervolgstappen betrokkenen zelf willen zetten.
Wat voegt procesbegeleiding toe?
Bij complexe samenwerkingsvraagstukken zit de meerwaarde niet alleen in afzonderlijke gesprekken of interventies, maar juist in de samenhang ertussen. Procesbegeleiding kan zorgen voor:
- overzicht wanneer meerdere mensen, groepen en belangen betrokken zijn;
- een passende volgorde van gesprekken en interventies;
- samenhang tussen verschillende onderdelen van het traject;
- ruimte om de aanpak bij te stellen als gaandeweg iets anders nodig blijkt;
- één onafhankelijke begeleider die het proces als geheel blijft overzien.
Eén onafhankelijke begeleider voor het hele proces
Ik ben Marcel Schroevers, MfN-registermediator en voormalig bestuurssecretaris in een ziekenhuis. Daarnaast ben ik voormalig advocaat ondernemingsrecht en heb ik ervaring met arbeidsmediation, zakelijke mediation en complexe samenwerkingsvraagstukken.
Daardoor ben ik vertrouwd met de verschillende professionele en bestuurlijke verhoudingen binnen de zorg: van teams en vakgroepen tot medische staf, management en bestuur.
Bij procesbegeleiding kan ik verschillende vormen van begeleiding binnen één traject met elkaar verbinden. Daardoor hoeft een organisatie niet voor iedere vervolgstap opnieuw te beginnen met een andere begeleider. Als specifieke expertise van een andere professional nodig is, kan die binnen het bredere proces een eigen plek krijgen.
Tegelijk blijft per onderdeel helder welk kader geldt. Een mediation kent bijvoorbeeld andere afspraken over vertrouwelijkheid en deelname dan een herstelgesprek of gezamenlijke teamsessie.
Ik kies geen kant en bepaal niet welke inhoudelijke oplossing moet worden gekozen. Mijn rol is het proces zorgvuldig vorm te geven en de samenhang ervan te bewaken.
Procesbegeleiding in de zorg
Wanneer kies je voor procesbegeleiding?
Procesbegeleiding kan passend zijn wanneer een samenwerkingsvraagstuk meerdere personen, groepen of niveaus raakt en één afzonderlijk gesprek of één interventie waarschijnlijk onvoldoende is.
Moet vooraf al duidelijk zijn welke interventies nodig zijn?
Nee. Juist bij complexe situaties kan het waardevol zijn om eerst beter in beeld te brengen wat er speelt. Gedurende het proces kan duidelijk worden welke vervolgstappen passend zijn.
Kan procesbegeleiding volgen op een Samenwerkingsanalyse?
Ja. Een procesbegeleiding kan starten met een Samenwerkingsanalyse. Vervolgens kunnen één of meer interventies worden ingezet.
Wie bepaalt welke vervolgstappen worden ingezet?
Ik kan op basis van wat in het proces zichtbaar wordt mogelijke vervolgstappen helpen structureren. Welke interventies daadwerkelijk worden ingezet, wordt met de betrokkenen en de opdrachtgever afgestemd.
Hoe werkt vertrouwelijkheid als verschillende interventies worden gecombineerd?
Per onderdeel wordt vooraf duidelijk afgesproken welk kader geldt. Een mediation kent bijvoorbeeld een eigen vertrouwelijkheidsregime. Informatie uit vertrouwelijke gesprekken wordt niet automatisch gedeeld of gebruikt in andere onderdelen van het traject.
Voor welke situaties in de zorg kan procesbegeleiding worden ingezet?
Bijvoorbeeld bij teams, vakgroepen, maatschappen, medische staf, multidisciplinaire samenwerkingen of vraagstukken waarbij ook management, directie of bestuur betrokken is.
Werk je hiervoor ook buiten Zeeland?
Ja. Voor complexe samenwerkingsvraagstukken in de zorg ben ik ook landelijk inzetbaar.